al. Grunwaldzka 87/91 lok. 10, 80-244 Gdańsk 790 377 775 [email protected]
PL Polski

/ Reprezentacja przed urzędami

Kontrola w firmie – prawa przedsiębiorcy po deregulacji

Ustawa deregulacyjna z 21 maja 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 769) zmieniła zasady kontroli działalności gospodarczej. Najwięcej zyskali mikroprzedsiębiorcy, ale nowe obowiązki organów dotyczą wszystkich firm. Wiele z tych praw działa tylko wtedy, gdy przedsiębiorca sam się na nie powoła.

Co się zmieniło

Maksymalny czas kontroli u mikroprzedsiębiorcy skrócono z 12 do 6 dni roboczych w roku kalendarzowym. Limit dotyczy wszystkich kontroli jednego organu w danym roku, więc przy drugiej wizycie trzeba policzyć, ile dni już wykorzystano.

W zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli organ musi podać wstępną listę dokumentów i informacji, których udostępnienia oczekuje w trakcie kontroli (art. 48 ust. 3 pkt 4a Prawa przedsiębiorców). To zmiana praktyczna: można się przygotować, zamiast wyszukiwać papiery w obecności kontrolerów. Kontrole planowe mają wynikać z analizy ryzyka – od 1 stycznia 2026 r. organy przypisują przedsiębiorców do kategorii ryzyka niskiego, średniego lub wysokiego.

Ustawa wprowadziła też zasadę, że w projektach ustaw przedkładanych Sejmowi przepisy zwiększające obciążenia przedsiębiorców wchodzą w życie nie wcześniej niż po 6 miesiącach od ogłoszenia (art. 68b Prawa przedsiębiorców). To nie jest bezpośrednio prawo w kontroli, ale pomaga planować dostosowanie firmy do nowych obowiązków.

Zawiadomienie i początek kontroli

Co do zasady kontrolę poprzedza zawiadomienie o zamiarze jej wszczęcia (art. 48 Prawa przedsiębiorców). Kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po 7 dniach i nie później niż przed upływem 30 dni od doręczenia zawiadomienia. Są wyjątki – np. gdy kontrola jest niezbędna dla przeciwdziałania przestępstwu lub wykroczeniu albo jest prowadzona na podstawie wymienionych w ustawie przepisów szczególnych (art. 48 ust. 11) – i organy dość często się na nie powołują. Warto wtedy sprawdzić, czy wskazana podstawa rzeczywiście istnieje.

Kontrolerzy okazują legitymację i doręczają upoważnienie. Upoważnienie wyznacza zakres kontroli. Czynności wykraczające poza ten zakres to jedna z najczęstszych podstaw sprzeciwu.

Przedsiębiorca prowadzi książkę kontroli i ma prawo uczestniczyć w czynnościach albo wskazać osobę, która go zastąpi. W firmie, w której właściciel często jest w trasie, dobrze jest mieć na piśmie wskazanego zastępcę.

Sprzeciw wobec czynności kontrolnych

Jeśli organ narusza przepisy o kontroli – działa bez zawiadomienia, gdy było wymagane, wychodzi poza zakres upoważnienia, przekracza limit czasu – przedsiębiorca może wnieść sprzeciw (art. 59 Prawa przedsiębiorców). Wnosi się go na piśmie, z uzasadnieniem, do organu kontroli, którego czynności dotyczy, w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli albo wystąpienia przesłanki do wniesienia sprzeciwu; o sprzeciwie trzeba też pisemnie zawiadomić kontrolującego. Co do zasady wniesienie sprzeciwu wstrzymuje czynności kontrolne z chwilą doręczenia kontrolującemu tego zawiadomienia, a organ ma 3 dni robocze na jego rozpatrzenie. Wyjątki dotyczą m.in. kontroli prowadzonych dla przeciwdziałania przestępstwu lub wykroczeniu.

Termin jest bardzo krótki. W praktyce widzimy, że przedsiębiorcy dzwonią do nas, gdy kontrola się kończy, a wtedy na sprzeciw jest już za późno. Pozostają zastrzeżenia do protokołu i argumenty w dalszym postępowaniu, ale to słabsza pozycja.

Sprzeciw nie służy do przedłużania kontroli czy sporu o drobiazgi. Ma sens, gdy naruszenie jest realne i może wpłynąć na wynik – np. gdy materiał zebrany poza zakresem upoważnienia ma się stać podstawą decyzji.

Co zrobić teraz

  • Wyznacz w firmie osobę odpowiedzialną za kontakt z kontrolerami i daj jej pisemne upoważnienie.
  • Po otrzymaniu zawiadomienia przygotuj dokumenty z listy przesłanej przez organ.
  • Prowadź rejestr dni kontroli w danym roku – szczególnie jako mikroprzedsiębiorca.
  • Porównaj każdą czynność z zakresem upoważnienia.
  • Przy naruszeniu reaguj w ciągu 3 dni roboczych, a uwagi do protokołu składaj na piśmie.

Jak możemy pomóc

Uczestniczymy w kontrolach jako pełnomocnicy, przygotowujemy sprzeciwy i zastrzeżenia do protokołu, a potem reprezentujemy klientów w postępowaniu po kontroli. Więcej: reprezentacja przed urzędami.

Stan prawny na 27 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.

Czytaj także

/ Hazard i automaty do gier

Grałem na automacie w lokalu – czy grozi mi kara

Do kancelarii zgłaszają się osoby, które zostały wezwane przez KAS w związku z automatami w lokalu – najczęściej w charakterze świadka, czasem jako strona postępowania o karę pieniężną. Pierwsze…

Zadzwoń: 790 377 775