Podwykonawca nie dostał zapłaty – kiedy inwestor odpowiada solidarnie (art. 647¹ k.c.)
Generalny wykonawca zszedł z budowy, faktury podwykonawców wiszą, a w jego biurze nikt nie odbiera telefonu. W takiej sytuacji podwykonawca robót budowlanych może mieć drugiego dłużnika – inwestora. Czy go ma, zależy przede wszystkim od tego, co działo się w dokumentach, zanim wszedł na budowę.
Na czym polega odpowiedzialność inwestora
Art. 647¹ Kodeksu cywilnego przewiduje, że inwestor odpowiada solidarnie z wykonawcą za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy za wykonane roboty budowlane. Nie dzieje się to automatycznie. Szczegółowy przedmiot robót musi zostać zgłoszony inwestorowi – przez wykonawcę albo przez samego podwykonawcę – zanim podwykonawca do nich przystąpi (zgłoszenie nie jest potrzebne, gdy szczegółowy przedmiot robót oznaczonego podwykonawcy określa pisemna umowa inwestora z wykonawcą). Inwestor ma wtedy 30 dni od doręczenia zgłoszenia na sprzeciw, chyba że w umowie z wykonawcą zastrzeżono krótszy termin. Jeśli sprzeciwu nie złoży podwykonawcy i wykonawcy, odpowiada – do wysokości wynagrodzenia z umowy podwykonawczej, ale nie więcej niż wynagrodzenie należne wykonawcy za te roboty. Takie brzmienie przepis ma od 4 grudnia 2025 r. i stosuje się je także do umów zawartych wcześniej.
Solidarność oznacza, że podwykonawca może żądać całej należności od wykonawcy, od inwestora albo od obu naraz. Inwestor, który zapłaci, rozlicza się potem z wykonawcą. To już nie jest sprawa podwykonawcy.
Zgłoszenie i sprzeciw wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 647¹ § 4 k.c.). Radzimy też zadbać o dowód doręczenia. Spór prawie zawsze dotyczy tego, co i kiedy zgłoszono inwestorowi.
Gdzie najczęściej pojawia się problem
Typowa sytuacja: zgłoszenie było, ale ogólnikowe – „prace wykończeniowe”, bez zakresu i bez kwoty. Przepis mówi o szczegółowym przedmiocie robót, więc ogólnik może nie wystarczyć. Inny częsty przypadek to zgłoszenie wysłane tydzień po wejściu ekipy na budowę. Ustawa wiąże zgłoszenie z okresem przed przystąpieniem do robót, a inwestor będzie to podnosił.
Bywa też odwrotnie. Inwestor twierdzi, że sprzeciwił się ustnie na naradzie albo w krótkim mailu. Taki sprzeciw nie zachowuje formy pisemnej, więc co do zasady nie wywoła skutku – liczy się pismo doręczone podwykonawcy i wykonawcy w terminie.
Odpowiedzialność inwestora dotyczy robót objętych zgłoszeniem. Za prace dodatkowe, których zgłoszenie nie obejmowało, co do zasady nie odpowiada. Sam dostawca materiałów, który niczego nie wbudowuje, zwykle też nie skorzysta z tej ochrony.
Terminy i droga do zapłaty
Roszczenie o wynagrodzenie między przedsiębiorcami przedawnia się z reguły po 3 latach, a koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 k.c.). Należności wymagalne w 2023 r. przedawnią się więc 31 grudnia 2026 r. Wezwanie do zapłaty ani mail z ponagleniem nie przerywają biegu. Robi to dopiero czynność przed sądem lub komornikiem zmierzająca do dochodzenia roszczenia – np. pozew albo wniosek egzekucyjny – albo uznanie długu przez dłużnika (art. 123 k.c.). Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej według obecnego brzmienia art. 121 pkt 6 k.c. jedynie zawiesza bieg przedawnienia na czas postępowania pojednawczego. Pozew kierujemy zwykle przeciwko wykonawcy i inwestorowi jednocześnie.
Jeśli wykonawca jest dużym przedsiębiorcą, a podwykonawca należy do sektora MŚP, umowę trzeba też czytać przez ustawę o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. W takiej transakcji termin zapłaty nie może przekroczyć 60 dni od doręczenia faktury, a przy dłuższym terminie w umowie odsetki za opóźnienie należą się już po upływie tych 60 dni (art. 7 ust. 2a i 3). Wierzycielowi należy się rekompensata za koszty odzyskiwania należności – 40, 70 lub 100 euro, zależnie od wartości świadczenia (art. 10). Prezes UOKiK w 2026 r. nakładał kary za zatory płatnicze, między innymi na firmy z branży budowlanej.
Co zrobić teraz
- Zbierz dowody zgłoszenia: pismo do inwestora, potwierdzenie doręczenia, umowę podwykonawczą z zakresem i wynagrodzeniem.
- Ustal datę wejścia na budowę (dziennik budowy, protokoły, korespondencja) i porównaj ją z datą zgłoszenia.
- Wyślij wezwanie do zapłaty jednocześnie wykonawcy i inwestorowi, z wyliczeniem kwoty i odsetek.
- Sprawdź przedawnienie – przy fakturach wymagalnych w 2023 r. trzeba działać przed 31 grudnia 2026 r.
- Jeśli dopiero zaczynasz kontrakt, zgłoś się inwestorowi na piśmie, zanim przystąpisz do robót.
Jak możemy pomóc
Analizujemy dokumentację budowy pod kątem art. 647¹ k.c. i prowadzimy spory o zapłatę przeciwko wykonawcom i inwestorom. Zakres naszej pracy opisujemy na stronie Spory sądowe. Można też zadzwonić: 790 377 775.
Stan prawny na 27 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.