Projekt UD312 – zmiany w ustawie o własności lokali i co oznaczają dla wspólnot
Rząd przygotowuje nowelizację ustawy o własności lokali, oznaczoną w wykazie prac legislacyjnych numerem UD312. Projekt opublikowano w Rządowym Centrum Legislacji 20 lutego 2026 r., a w lipcu 2026 r. trafił do Stałego Komitetu Rady Ministrów; poniżej opisujemy wersję z 10 lipca 2026 r., do której zgłaszano później autopoprawki. To nadal projekt, ale dotyka spraw, o które we wspólnotach spiera się najczęściej: pieniędzy, głosowań i sąsiadów.
Majątek i długi wspólnoty
Dziś za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej odpowiada wspólnota mieszkaniowa bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu – w części odpowiadającej jego udziałowi (art. 17 ustawy o własności lokali). Wierzyciel ma więc dwie drogi.
Projekt przesądza, że wspólnota ma własny majątek (nowe brzmienie art. 6), i zmienia kolejność. Właściciele mają odpowiadać za zobowiązania wspólnoty dopiero wtedy, gdy egzekucja z jej majątku okaże się bezskuteczna. Typowa sytuacja: firma remontująca dach nie dostaje zapłaty od wspólnoty. Po zmianie musiałaby najpierw wyczerpać egzekucję z majątku wspólnoty, a dopiero potem sięgać do właścicieli. Dla właścicieli to ochrona. Dla wykonawców pracujących dla wspólnot – sygnał, by uważniej oceniać płynność kontrahenta i zabezpieczać płatności.
Zaliczki i opłaty
Obecnie uchwała właścicieli może zwiększyć obciążenie kosztami utrzymania nieruchomości wspólnej tylko dla lokali użytkowych, jeżeli uzasadnia to sposób korzystania z nich (art. 12 ust. 3 ustawy). Projekt pozwala ustalić uchwałą inny stosunek ponoszenia tych wydatków dla właścicieli lokali bez ograniczenia do lokali użytkowych, a więc także mieszkalnych.
Przykład, który przychodzi na myśl od razu: mieszkanie intensywnie wynajmowane na doby, ze stałą rotacją gości i większym zużyciem części wspólnych. Czy taki przypadek zmieści się w przepisie, rozstrzygnie jego ostateczne brzmienie. Według projektu taka zmiana wymagałaby uchwały podjętej po przedstawieniu kalkulacji kosztów – a uchwały wspólnot są zaskarżalne.
Projekt wprowadza też do ustawy zasady dotyczące opłat za media i odpady: zaliczki na media dostarczane za pośrednictwem wspólnoty i opłata za gospodarowanie odpadami mają być płatne, tak jak zaliczki na koszty zarządu, do 10. dnia każdego miesiąca. Dziś wiele sporów w tym zakresie wynika z tego, że ustawa milczy, a każda wspólnota rozwiązuje kwestię po swojemu.
Głosowania i uciążliwi sąsiedzi
Projekt przewiduje ułatwienia w głosowaniu: jeżeli na zebraniu nie uda się zebrać wymaganej większości w sprawach rocznych (m.in. plan gospodarczy, opłaty, sprawozdanie zarządu), zarząd dobiera głosy w trybie indywidualnym, a o wyniku decyduje większość udziałów osób biorących udział w głosowaniu. Wobec uciążliwych sąsiadów projekt wprowadza do ustawy regulamin wspólnoty, określający zasady korzystania z nieruchomości wspólnej i porządku domowego. Szczegóły będą zależały od dalszych prac.
Dziś najdalej idącym instrumentem jest art. 16 ustawy: powództwo o sprzedaż lokalu w drodze licytacji, gdy właściciel zalega długotrwale z opłatami, rażąco lub uporczywie wykracza przeciwko porządkowi domowemu albo przez niewłaściwe zachowanie czyni korzystanie z innych lokali uciążliwym. To narzędzie ostateczne i w praktyce stosowane rzadko. Pośrednie rozwiązania mogłyby wiele zmienić.
Do czasu zmian obowiązują dotychczasowe przepisy. Właściciel, który nie zgadza się z uchwałą, może zaskarżyć ją do sądu w terminie 6 tygodni od podjęcia uchwały na zebraniu albo od powiadomienia o uchwale podjętej w trybie indywidualnego zbierania głosów (art. 25 ustawy). Ten termin jest krótki i często mija niezauważony. Projekt UD312 przewiduje, że 6 tygodni będzie się zawsze liczyć od powiadomienia o treści uchwały.
Co zrobić teraz
- Zarządy wspólnot: przejrzyjcie uchwały w sprawie zaliczek i sposób rozliczania mediów oraz odpadów.
- Uporządkujcie ewidencję majątku wspólnoty, rachunków i funduszu remontowego.
- Wykonawcy pracujący dla wspólnot: oceńcie zabezpieczenia płatności w umowach.
- Właściciele lokali o nietypowym sposobie używania: liczcie się z możliwą wyższą zaliczką po zmianie przepisów.
- Pilnujcie 6-tygodniowego terminu na zaskarżenie uchwał.
Jak możemy pomóc
Doradzamy wspólnotom i właścicielom lokali, prowadzimy sprawy o uchylenie uchwał i spory z uciążliwymi sąsiadami. Śledzimy prace nad projektem UD312. Kontakt przez stronę Nieruchomości.
Stan prawny na 27 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.