Rozwód w urzędzie stanu cywilnego nie wejdzie – weto. Jak dziś sprawnie przeprowadzić rozwód
Pozasądowy rozwód przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego miał być możliwy od 1 stycznia 2027 r. Ustawa nie weszła w życie, bo prezydent odmówił jej podpisania. Małżonkowie, którzy czekali na tę zmianę, muszą przejść zwykłą drogę sądową.
Co przewidywała ustawa i co się z nią stało
13 marca 2026 r. Sejm uchwalił nowelizację Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wprowadzającą rozwód przed kierownikiem USC. Warunki były wąskie: zgoda obojga małżonków, pozostawanie w małżeństwie dłużej niż rok, brak wspólnych małoletnich dzieci i wspólnych dzieci poczętych, lecz nieurodzonych, brak toczącej się sprawy o rozwód, separację lub unieważnienie małżeństwa, akt małżeństwa w polskim rejestrze stanu cywilnego oraz polskie obywatelstwo lub zamieszkanie w Polsce. Małżonkowie mieli stawić się w urzędzie dwukrotnie, z co najmniej miesięcznym odstępem na namysł. Skutki miały być takie jak przy rozwodzie bez orzekania o winie.
30 kwietnia 2026 r. prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę (Senat przyjął ją bez poprawek). Sejm nie odrzucił weta – według stanu procesu legislacyjnego na sejm.gov.pl nie było takiego głosowania. W obecnym stanie prawnym rozwód orzeka wyłącznie sąd okręgowy. Na dziś w Sejmie nie ma nowego projektu rozwodu pozasądowego i nie wiadomo, czy temat wróci.
Rozwód bez orzekania o winie – jak wygląda w sądzie
Dla par, które spełniałyby warunki rozwodu w USC, najbliższym odpowiednikiem jest rozwód bez orzekania o winie. Na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie (art. 57 § 2 k.r.o.). Jeśli strony są porozumiane, a sąd nie ma wątpliwości co do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, sprawa często kończy się na jednej rozprawie.
Pozew składa się do sądu okręgowego. Właściwy jest sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeśli choć jedno z nich nadal tam mieszka. Dla mieszkańców Gdańska będzie to zwykle Sąd Okręgowy w Gdańsku.
Opłata od pozwu wynosi 600 zł. Gdy sąd orzeknie rozwód na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie, po uprawomocnieniu się wyroku zwraca z urzędu połowę opłaty.
Co spowalnia sprawę
Najwięcej czasu zajmują sprawy, w których strony zgadzają się co do rozwodu, ale nie co do reszty. Gdy małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, sąd w wyroku rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, kontaktach i alimentach. Sąd nie orzeknie rozwodu, jeśli ucierpiałoby na tym dobro wspólnych małoletnich dzieci (art. 56 § 2 k.r.o.). Pisemne porozumienie rodziców o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktach znacząco ułatwia sprawę.
Drugi obszar to majątek i mieszkanie. Podział majątku w sprawie rozwodowej jest możliwy na wniosek jednego z małżonków, ale tylko wtedy, gdy nie spowoduje nadmiernej zwłoki (art. 58 § 3 k.r.o.). W praktyce zwykle robi się to osobno – w sądzie albo u notariusza.
Pomocna bywa mediacja, zwłaszcza w sprawach dzieci. Ustalenia z mediacji można przedstawić sądowi.
Co zrobić teraz
- Ustal z małżonkiem, czy oboje chcecie rozwodu bez orzekania o winie.
- Jeśli macie wspólne małoletnie dzieci, spiszcie porozumienie w sprawie opieki, kontaktów i alimentów.
- Zbierz dokumenty: odpis aktu małżeństwa, odpisy aktów urodzenia dzieci, informacje o dochodach.
- Ustal właściwy sąd okręgowy i przygotuj pozew z opłatą 600 zł.
- Sprawy majątkowe zaplanuj oddzielnie.
Jak możemy pomóc
Przygotowujemy pozwy rozwodowe i porozumienia rodzicielskie oraz reprezentujemy klientów przed sądem okręgowym, w tym w Gdańsku. Więcej: prawo rodzinne, tel. 790 377 775.
Stan prawny na 27 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.